Blaise Pascal: lenda di roda di ruleta
Kel matemátiku ki ta dadu kréditu di roda, ki staba ta tenta konstrui otu kusa.

Pascal (1623–1662) faze spiriénsia ku aparelhu di movimentu perpétuu na dékada di 1650. Kel roda ki ta jira kuazi sen fritu ki ta atribuídu a el pode ser un antepasadu di rotor di ruleta; atribuison e tradison, ka dokumentadu.
Matemátiku
Blaise Pascal konstrui un kalkuladora mekániku ku dizanovi anu, prova rizultadu di jiometria projetivu inda rapazinhu, faze trabadju di bazi sobri prison i vázio, i na 1654, na karta ku Pierre de Fermat, rizolvi “problema di pontu”: modi ki ta parti justu valor di aposta di un jogu di azar ki fika interonpidu. Ses resposta, parti konformi probabilidadimatemátikaProbabilidadiXansi di un rizultadu, di 0 a 1 o di 0% a 100%. Un númeru: 1/37 = 2,70%.Le tudu → ki kada jogador tenba di ganha si jogu kontinuaba, e orijen di valor spiradumatemátikaValor spiraduRizultadu médiu pa aposta na longu prazu. −1/37 di valor di aposta pa kada aposta européu padron.Le tudu →. Tudu kálkulu di EV na es saiti ta ben di kes karta la.

Blaise Pascal tenba un mákina di ruleta?
Na meiu di dékada di 1650, Pascal trabadja na un mákina di movimentu perpétuu i ta fladu ma el konstrui un roda bem ekilibradu ki ta jiraba txeu tenpu ku poku fritu. Kel stória ma es roda bira rotorekipamentuRotorParti di roda ki ta jira i ki ta leba kes kazinha.Le tudu → di ruleta ta ripitidu na txeu livru di stória i ka sta dokumentadu na ninhun fonti primáriu. E posível ki operador di sidadi di banhu na sékulu XVIII uza nomi komu argumentu di vénda. Ka e kusa ki Lab ta aseta ku kes prova ki ten.
Probabilidadi, na palavra di el i na di nos
Kes karta di 1654 ka ta fala di ruleta, ki inda ka izistiba. Es ta pergunta: dos jogador mesti tres pontu pa ganha un pote; es para na 2–1; modi ki pote debe parti? Resposta di Pascal ta uza kel ki oji nu ta txoma spetativa kondisional i un rasiosíniu rekursivu pa baxu na arvi di kontinuason posível. Huygens le korespondénsia i na 1657 publika primeru livru di ensinu sobri spetativa. Palavra “spetativa” e di el.
Pascal i Fermat ta rizolvi problema di pontu: valor spiradu komu presu justu di un pozison.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: primeru tratamentu inprimidu di spetativa.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: lei di númerus grandi.
Ruleta diskrebedu na Paris. Tudu pagamentu e 36/n − 1: EV = −1/37 (o −2/38).
Testi xi-kuadradu di Pearson, mostradu ku jiru di ruleta.
Tudu kel ki sta riba, na es saiti, dentu di un navegador.
Aposta
Argumentu más faladu di Pascal sobri aposta ka e sobri ruleta, ma sobri Deus: kel “aposta” na Pensées ki ta poi fé komu un aposta ku ganhu infinitu. E un argumentu di valor spiradu, i e primeru bês ki algen uza teoria di disizon pa difende kualker kusa. Jogador di ruleta ki ta txoma Pascal pa roda sta ta txoma Pascal eradu; kel ki ta konta e kel ki mostra modi ki ta da presu a un aposta.
Ironia
Konstrui Pascal primeru roda di ruleta o nau, jogu e un ilustrason fixi di si trabadju verdaderu: un aparelhu di un omi ki prova ma bu ka ta pode tra algun kusa di nada (movimentu perpétuu ka ta funsiona; spetativa ta konserva), uzadu pa mostra mésmu kusa a uns milhon di jogador pa anu.
Pergunta
El ta andaba na meiu di jogador na Paris na komésu di dékada di 1650, i e asi ki problema di pontu txiga na el pa médiu di Chevalier de Méré. Ka ten ninhun registu ma el jogaba dinheru sériu.
Pamodi e un stória sabi i pamodi promotor di kazinu di sékulu XIX gostaba del. Ripiti-l ku un nota di rodapé.
Un txiru di rizu

El prova ma bu ka ta tra algun kusa di nada. Dipôs algen konstrui un kazinu riba di kel-la.
Fontis
- Pascal, B. & Fermat, P. Korespondénsia sobri problema di pontu.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.