Kenha ki inventa ruleta? Orijen di ruleta
Txeu roda, un nomi, un sidadi ki finalmenti skrebe-l.

Ninguen ka sta rejistadu komu kel ki inventa ruleta. Jogu sima nu konxe-l ta parse na Paris na fin di sékulu XVIII, ta djunta un roda ki ta jira di jogus más antigu ku un tapeti di aposta di jogu di mesa italianu i inglés.
Antepasadu
Tres jogu más antigu da kes pesa. Roda inglés E.O. (“even-odd”, par-ímpar) di dékada di 1740 tenba un roda ki ta jira ku korenta kazinhaekipamentuKazinhaUn di kes 37 kunpartimentu numeradu na rotor. Tanbe: buraku, kopu.Le tudu → markadu E o O i un bolaekipamentuBolaBola pikinoti ki ta lansadu na pista kontra rotor. Kes bola modernu e di ivorine o di Teflon, 18–21 mm.Le tudu → lansadu kontra el; es fika proibidu na 1745 i es kontinua ta jogadu mésmu asi. Roly-poly, un jogu inglés más antigu, éra parsidu. Jogu di lotaria italianu biribi, ki ta fladu ma kumesa na Génova volta di 1750 i ki na Fransa éra konxedu komu cavagnole, ta uzaba un kuadru di 70 númeru undi jogador ta aposta i un saku di undi ta tiradu un númeru; un númeru ganhador ta pagaba 64 bês valor di aposta, ku valor inkluídu (63 kontra 1), purisu banka ta fikaba ku 6 di kada 70 unidadidinheruUnidadiValor di aposta di baze ku kal un sistema o un jogador ta trabadja. Kes progreson ta diskrebedu na unidadi pa es podi aplikadu na kualker mesa.Le tudu → apostadu, un vantajen di 8,57%. Casanova, ki joga-l na dékada di 1760, txoma-l jogu di batoteru, i Fransa proibi-l na 1837. El kontribui ku ideia di un tapeti di apostaekipamentuTapeti di apostaGrelha di aposta inprimidu na mesa. Tanbe: mesa, feltru, panu.Le tudu → di númeru ku un pagamentudinheruPagamentuKuzé ki un aposta ki ganha ta da, indikadu sima “X kontra 1” riba di valor di aposta divolvidu.Le tudu → di proporson altu. Hoca, jogadu na korti franses na anus 1600, tenba trinta númeru i un vantajen di kazamatemátikaVantajen di kazaParti di kada valor di aposta ki kazinu ta fika ku el na média: 2,70% na ruleta européu.Le tudu → konstruídu riba di kazinha rezervadu. Ninhun di es ka e ruleta; djuntu es e se pai i mai.
Hoca na korti franses: trinta númeru, kazinha di kaza. Proibidu pa Luís XIV, jogadu mésmu asi.
Biribi na Itália i na Fransa: kuadru numeradu, númeru tiradu di un saku, proporson altu.
Roda E.O. na kaza di jogu inglés: un roda ki ta jira, un bola, par o ímpar. Proibidu na 1745.
Paris ta djunta roda ku tapeti numeradu. 0 i 00 tudu dos e kazinha di kaza.
Jogu di Palais-Royal ki románsi di Lablée (1801) ta diskrebe ku detalhi ki ta da pa rekonxe.
Undi ki ruleta inventadu? Paris, te 1796
Románsi La Roulette, ou le Jour di Jaques Lablée, publikadu na 1801, ta diskrebe un roda na Palais-Royal na 1796 ku kes númeru di 1 te 36, un zerurodaZeruKel úniku kazinha verdi ki ninhun aposta di pagamentu igual, di dúzia o di kóluna ka ta kubri; orijen di vantajen di kaza. Tanbe: zeru sinplis, 0.Le tudu → burmedjuapostaBurmedjuAposta di pagamentu igual na kes 18 númeru burmedju. Na franses: rouge.Le tudu → i un zeru dobruvariantiZeru dobruKazinha 00 di roda merkanu. Si prezénsia ta subi vantajen di kaza di 2,70% pa 5,26%.Le tudu → pretuapostaPretuAposta di pagamentu igual na kes 18 númeru pretu. Na franses: noir.Le tudu → rezervadu pa kaza, i un tapeti ku aposta di dentu i aposta di foraapostaAposta di foraUn aposta na kes kaxinha ki ta rodia grelha: dúzia, kóluna i aposta di pagamentu igual.Le tudu → más o menus sima es sta oji. E primeru diskrison konpletu i dja e jogu modernu. Palais-Royal éra bairu di jogu di Paris, ku lisensa i inpostu, te ki proibison di 1837 manda jogu pa sidadi di banhu alemon.

Bad Homburg i kazinu di sidadi di banhuAposta di dentu kontra aposta di fora na ruleta
Nomi
Roulette e franses pa “roda pikinoti”. Palavra éra uzadu pa otu jogu di roda antis di fika ku es: un rigulamentu di 1758 pa Nova Fransa, kolónia franses na riu San Lourensu, dja ta proibiba “dadu, hoca, faro i roulette”, sigundu Shelley (1988), sen fla kuzé ki kel roulette parseba. Na fonti inglés antigu jogu algun bês ta txomadu “roulet” o ta diskrebedu komu “E.O. franses”. Na dékada di 1820 “roulette” dja ta kre fla un jogu spesífiku na tudu Europa.
Kes dos zeru
Kes primeru roda di Paris tenba 0 i 00, ki ta daba kaza un vantajen di 5,26% na un roda di 38 kazinha. Roda di un zeru éra un jogada komersial di irmons Blanc na Bad Homburg na 1843, pa tra jogador di sidadi di banhu konkorenti. Roda merkanu fika ku es dos zeru pamodi jogu dja txigaba Merka antis di mudansa i ninguen la ka tenba un konkorenti pa bate na presu. Algun roda merkanu antigu bai más longi: un tapeti di sékulu XIX tenba sô kes númeru di 1 te 28 ku 0, 00 i un águia, ta pagaba un númeru 27 pa 1, un vantajen di 12,90%, i ta tomaba 9,68% na ses kólunaapostaKólunaDodzi númeru na un kóluna vertikal di tapeti di aposta, ta paga 2:1.Le tudu → i kor. El ka dura.
Pamodi ki el spadja
Ruleta ka ta mesti abilidadi, ta likida tudu minutu i ta dexa kantu jogador ki kre aposta na mésmu ora kontra un kaza ki ka ta pode perde na longu prazu. Pa un operador e jogu ideal: rápidu, sinplis, fásil di aumenta i ku lukru a un taxa konxedu. Pa un governu el ta paga inpostu. Jogu sigi dinheru i lisensa di Paris pa Homburg, pa Mónaku, pa tudu ladu.

Ruleta di Monte CarloKonverjénsia na longu prazu: lei di númerus grandi na ruleta
Kuzé ki ka muda
Tapeti, kes pagamentu (36/n − 1), orden fixu di un rodada i papel di krupié e mésmu na diskrison di Lablée i na un transmison na diretu di oji. Orden di númeru na roda, kes disviadorekipamentuDisviadorUn di kes obstákulu di metal na borda di baxu ki ta spadja bola ki sta ta kai. Tanbe: kanoa, diamanti, pinu.Le tudu → i kes separador di kazinhaekipamentuSeparador di kazinhaDivizon di metal entri dos kazinha na roda.Le tudu → baxu e midjoria di sékulu XIX kontra jogador ki dja prende ta djobe bola. Zeru sinplis e úniku mudansa ki toka na proporson, i el poi-s midjór.
Pergunta
El faze spiriénsia ku roda ki ta jira na dékada di 1650 pa otu motivu. Atribuison e tradison, ka dokumentadu. Odja si pájina.
Ku lisensa na Palais-Royal te 1837, dipôs proibidu te 1907, ora ki kazinu na sidadi di banhu i na beramar torna ta permitidu.
Pa alterna kor sen falha i spadja altu/baxu i ímpar/par. Orden izatu fika disididu na sékulu XIX i ka muda más.
Brinkadera ku matemátika
Prova bu kabesa primeru. Kada soluson sta fitxadu; abri-l ora ki bu sta prontu.
Biribi ta pagaba 64 pa 1 na un númeru di 70, valor di aposta inkluídu: 63 kontra 1. Ki vantajen ki kel-la e? Si el ofereseba un aposta na dos númeru, ki pagamentudinheruPagamentuKuzé ki un aposta ki ganha ta da, indikadu sima “X kontra 1” riba di valor di aposta divolvidu.Le tudu → ki ta mantenba mésmu vantajen?
Mostra soluson
Resposta Vantajen e 6/70, 8,57%. Un aposta na dos númeru ta pagaba 31 kontra 1, un númeru interu.
Un númeru sô ta ganha un bes na 70 sortiu i ta paga 63 unidadidinheruUnidadiValor di aposta di baze ku kal un sistema o un jogador ta trabadja. Kes progreson ta diskrebedu na unidadi pa es podi aplikadu na kualker mesa.Le tudu →; kes otu 69 sortiu ta perde 1: (63 − 69)/70 = −6/70, un vantajen di 8,57%. Fladu di otu manera, banka ta divolvi 64 undi un jogu justumatemátikaJogu justuUn jogu undi ki ninhun di kes ladu ka ten vantajen: tudu aposta ten un valor spiradu di zeru.Le tudu → ta divolveba 70.
Un aposta na dos númeru a x kontra 1 ta ganha dos bes na 70 sortiu: 2x unidadi ganhu kontra 68 perdidu, un valor spiradumatemátikaValor spiraduRizultadu médiu pa aposta na longu prazu. −1/37 di valor di aposta pa kada aposta européu padron.Le tudu → di (2x − 68)/70. Pui 2x − 68 = −6: x = 31. Kel-la e 32 di volta pa 1, metadi di 64.
Kes pagamentu di Biribi ta sigi 64/n di volta pa 1, i 64 ta dividi linpu pa metadi pa 1, 2, 4, 8, 16 i 32 númeru, purisu kes aposta ta sai interu. 36 di ruleta ta dividi pa 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 i 36, ki ta serbi bon pa un tapeti di apostaekipamentuTapeti di apostaGrelha di aposta inprimidu na mesa. Tanbe: mesa, feltru, panu.Le tudu → di linha di tres.
Kes 70 númeru di Biribi, kumodadu na linha, ta dexaba spasu pa kuatu aposta di tres númeru. Pa regra ki sta pa tras di vantajen di 8,57% di númeru sô, kantu ki un aposta di tres númeru debe paga? Kantu ki kes pagamentu interu más pertu ta kustaba?
Mostra soluson
Resposta 20⅓ kontra 1. Paga 20 kontra 1 ta kustaba 10%; paga 21 kontra 1, 5,71%.
Regra di dizafiu di riba: un aposta na n númeru ta paga 64/n di volta pa 1. Pa tres númeru kel-la e 64/3 = 21⅓ di volta, o 20⅓ kontra 1, ki ninhun fixadinheruFixaUn pesa ki ta reprezenta un valor fixu, ki ta pustu na tapeti di aposta pa fazi un aposta. Tanbe: check.Le tudu → ka pode paga.
Un aposta di tres númeru a x kontra 1 ta ganha 3 bes na 70 sortiu i ta perde 67 bes: un valor spiradu di (3x − 67)/70. A 20 kontra 1: −7/70, 10%. A 21 kontra 1: −4/70, 5,71%.
Arredonda pa baxu un tersu di unidadi ta kusta jogador kuazi un pontu i meiu; arredonda pa riba ta divolvi kuazi tres pontu. Trinta i seis, ku ses txeu divizor, ta libra ruleta di kel skodja na tudu aposta fora kel merkanu di sinku númeru.
Roda di águia di sékulu 19 tenba 31 kazinhaekipamentuKazinhaUn di kes 37 kunpartimentu numeradu na rotor. Tanbe: buraku, kopu.Le tudu →, 1 te 28 más 0, 00 i un águia, i ta pagaba 27 pa 1 na un númeru sô. Ses aposta na kólunaapostaKólunaDodzi númeru na un kóluna vertikal di tapeti di aposta, ta paga 2:1.Le tudu → i na kor ta kustaba 9,68%. Kantu ki un aposta di kuatu númeru debe paga, “pa 1”, pa kusta mésmu?
Mostra soluson
Resposta 7 pa 1, ki ta kusta 3/31 = 9,68%.
Un aposta ki ta paga X pa 1 ta divolvi X unidadi, valor di aposta inkluídu, ora ki el ganha. Un aposta di kuatu númeru ta ganha 4 bes na 31, purisu el ta divolvi 4X unidadi pa kada 31 apostadu: un valor spiradu di (4X − 31)/31.
A 7 pa 1 kel-la e −3/31, 9,68%, mésmu ki kes kóluna i kor. A 8 pa 1 el ta seraba +1/31, un vantajen pa jogador. Purisu regra di roda di águia éra (28 − n)/n kontra 1, tres kazinha di kaza na 31.
Un txiru di rizu

Roda inglés, tapeti italianu, nomi franses, dos zeru.
Fontis
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Bollman, M. Mathematics of the Big Four Casino Table Games: Blackjack, Baccarat, Craps, & Roulette.
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.
- Dictionnaire de l’Académie française, 4ª edison.