Stória di ruleta
Stória di ruleta ta pasa pa un sperimentu di fízika ki fadja, un sala di jogu di Paris, dos irmon na un sidadi di banhu alemon, i kazinu ki fazi un sô kazinha verdi virá padron européu.

Antis di roda
- 1654
Pascal i Fermat: problema di pontu; valor spiradu.
Valor spiradu na ruleta - 1655Un roda sen finalidadi
Blaise Pascal, na buska di un mákina di movimentu perpétuu, ta konstrui un roda ki ta jira ben ekilibradu. Mákina ta fadja; roda ta fika sima un aparelhu kuazi sen atritu i ki ta parse aleatóriu.
Blaise Pascal: lenda di roda di ruleta - 1657
Huygens ta publika primeru tratadu sobri spetativa.
- 1713
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: lei di númerus grandi.
Konverjénsia na longu prazu: lei di númerus grandi na ruleta - anus 1740Roly-poly i E.O.
Kazas di jogu inglés ta jira roda ku kazinha par i ímpar. Kes jogu ta proibidu txeu bes, i kel la ta manda variantis pa kontinenti.
Kenha ki inventa ruleta? Orijen di ruleta - 1754
d’Alembert ta publika eru ki dipôs ta toma si nomi komu sistema.
Stratéjia D'Alembert na ruleta - 1758
Nova Fransa (Kebék) ta proibi dadu, hoca, faro i “roulette”: un di kes registu más antigu di nomi komu jogu di azar.
- Dékada di 1760
“Martingale” ta entra na disionáriu franses komu jíria di jogu.
Stratéjia Martingale na ruleta
Jogu
- 1796Paris, Palais-Royal
Romansi La Roulette di Jaques Lablée ta diskrebe un roda ku dos kazinha di kaza, 0 i 00, na un kaza di jogu na Palais-Royal. Es e diskrison konpletu más antigu di jogu modernu.
Ruleta na literatura - Anus 1800
Roda merkanu ta djunta un kazinha di águia: tres númeru di kaza.
Roda i regra di ruleta merkanu - 1837
Fransa ta proibi kazinu; jogu ta muda pa sidadi di banhu alemon.
- 1841
Irmons Blanc ta toma konseson di Bad Homburg.
François Blanc - 1843Bad Homburg
François i Louis Blanc ta abri un kazinu na kel sidadi di banhu alemon i ta tira zeru dobru. Roda di un zeru ta korta vantajen di kaza na metadi i ta txoma jogador di otus resort rival.
Bad Homburg i kazinu di sidadi di banhu - 1863Monte Carlo
Ku jogu proibidu na tudu Alemanha, Blanc ta toma konta di kazinu di Mónaku, ki sta ku difikuldadi. Monte Carlo ta bira referénsia di ruleta européu; zeru sinplis e si padron.
Ruleta di Monte Carlo - 1866
Dostoiévski, O Jogador.
Roulettenburg di Dostoiévski - 1868
Kaminhu-di-feru di Nice pa Monte Carlo.
Casino de Monte-Carlo - 1869
Mónaku ta kaba ku inpostu sobri rendimentu.
- 1872
Prúsia ta fitxa kazinu alemon.
Jogador i testi
- Dékada di 1870
Labouchère ta poi sistema di kanselamentu na moda na Londris.
Stratéjia Labouchère na ruleta - pur volta di 1880Roda di Jagger
Joseph Jagger, un negosianti di téxtil di Yorkshire, ta manda rejista kes roda di Monte Carlo i ta aposta na kes númeru ki ta sai txeu dimás. El ta ganha un fortuna; kazinu ta muda roda di lugar, i dipôs ta troka-s.
Joseph Jagger: stratéjia di ruleta na Monte Carlo - 1891Omi ki kebra banka
Charles Wells ta dexa un mesa sen fixa txeu bes na poku dia, i kel la ta da orijen a kantiga di music-hall. Investigason ka ta atxa ninhun sistema, sô sorti i, más tardi, burla na otu lugar.
Omi ki kebra banka - 1900
Pearson ta publika testi xi-kuadradu ku dadu di jiru di Monte Carlo.
Testi xi-kuadradu - 1907
Fransa ta torna lejaliza kazinu na sidadi di banhu i na beramar.
- 1913
26 pretu sigidu na Monte Carlo.
Eru di jogador - 1931
Nevada ta lejaliza jogu di kazinu.
Roda di ruleta di Las Vegas - Dékada di 1940
Ulam i von Neumann ta da nomi a métodu Monte Carlo.
- 1953
Fleming, Casino Royale: Bond ta aposta na dos dúzia na ruleta.
Stratéjia James Bond na ruleta - 1961
Thorp i Shannon ta konstrui primeru kumputador di ruleta di trazi na korpu.
Kumputador di ruleta - 1965
Dubins i Savage ta prova ma jogu atrividu e midjór na jogu dizfavorável.
- 1969
Studu di Thorp ta splika pamodi ninhun sistema di aposta ka ta bate un jogu ku spetativa negativu.
Mitu: un stratéjia di ruleta ki sénpri ta ganha - 1977–81
Kumputador skondidu di Eudaemons na Nevada: dibaxu di brasu na 1978, dentu di sapatu na 1981.
Kes Eudaemons - 1985
Nevada ta poi aparelhu di previzon komu krimi. Bass ta publika The Eudaemonic Pie.
Batota na ruleta
Jogu modernu
- sékulu 20Di sidadi di banhu pa ekran
Ruleta ta bai pa Las Vegas ku zeru dobru di volta, dipôs pa mesa RNG online na anus 1990 i pa roda di studiu transmitidu na diretu na anus 2000.
Ruleta européu kontra ruleta merkanu - Dékada di 1990
Família García-Pelayo ta splora roda dizekilibradu pertu di Madrid; es e proibidu di entra; tribunal ta anula proibison (2004).
Gonzalo García-Pelayo: sistema di ruleta - 1996
Primeru kazinu online ku ruleta RNG.
Ruleta na diretu kontra ruleta RNG - 2003–06
Ruleta ku krupié na diretu transmitidu di studiu; Riga i Malta ta bira sentru.
Modi ki ruleta na diretu ta funsiona - 2004
Ekipa di Ritz ta ganha £1,3 milhon ta prevê bola; un laser ki jornal fala di el nunka ka atxadu; ninhun akuzason.
Jogu ku vantajen na ruleta - 2005
Gambling Act di Reinu Unidu: lisensa konpletu pa jogu a distánsia.
Ruleta na Reinu Unidu - 2012
Small i Tse ta publika fízika di previzon di ruleta.
Fízika di roda di ruleta - 2013
New Jersey ta lansa kazinu online rigulamentadu.
Ruleta na Stadus Unidus - 2016
Ruleta di zeru trípliku na Strip di Las Vegas.
Ruleta di zeru trípliku - 2018
Proibison federal merkanu di aposta disportivu ta kai; stadu ta faze ses lei.
- 2021
Alimanha i Olanda ta da lisensa pa jogu di kazinu online.
Ruleta na Europa - 2026
Es saiti: tudu data di riba, ku kálkulu.

Kel úniku linha ki ta konta
Na dos sékulu i meiu, proporson di ruleta muda un bês sô a favor di jogador (1843, un zeru tiradu) i dos bês kontra (águia na anus 1800, zeru trípliku na 2016). Tudu kusa más, kes sistema, kes kumputador, kes studiu, kes lus, dexa kálkulu undi ki Lablée atxa-l: 36/n − 1 kontra un roda ku un kazinha más ki kel-la.
Pergunta
Kel di Pascal. Spiriénsia ku roda e verdadi; ligason ku ruleta e tradison.
Duranti sékulu XIX; orden européu ki ta uzadu oji dja éra padron na tenpu di Monte Carlo.
Probabilmenti un data di rigulamentu. Roda dja sta kabadu.
Un txiru di rizu

Dos sékulu i meiu, un midjoria, dos pasu pa tras, txeu stória.
Fontis
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”
- Chellel, K. “The Gambler Who Beat Roulette.”
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.